Politico: Το «Αμερικανικό Όνειρο» πέθανε - Η ΕΕ παραδέχεται ότι ο Τραμπ δεν βρίσκεται στο πλευρό της

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις κατέληξαν σε ένα δύσκολο συμπέρασμα: οι Αμερικανοί είναι πλέον οι «κακοί» σημειώνουν οι συντάκτες του Politico.

Καθώς οι ηγέτες των 27 χωρών της ΕΕ συγκεντρώνονται στις Βρυξέλλες για την έκτακτη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης, αυτή η εκτίμηση κυριαρχεί σχεδόν σε όλες τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, σύμφωνα με εννέα διπλωμάτες της ΕΕ. Οι αξιωματούχοι αυτοί προέρχονται από χώρες με διαφορετικούς βαθμούς ιστορικής προσήλωσης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και ξεκαθάρισαν ότι αυτή η αντίληψη είναι ιδιαίτερα έντονη σε κράτη που παραδοσιακά διατηρούσαν τους στενότερους δεσμούς με την Ουάσινγκτον.

Το αίσθημα φόβου και καχυποψίας παραμένει, και η σύνοδος θα πραγματοποιηθεί κανονικά, παρά το γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε αργά το βράδυ της Τετάρτης ότι κατέληξε σε συμφωνία για τη Γροιλανδία και πως τελικά δεν θα επιβάλει δασμούς στις ευρωπαϊκές χώρες — γεγονός που υπογραμμίζει ότι η συνάντηση έχει πλέον ξεπεράσει το πλαίσιο της τελευταίας κρίσης.

Οι βλέψεις του Αμερικανού προέδρου για τη Γροιλανδία, τις οποίες παρουσίασε νωρίτερα την ίδια ημέρα στο Νταβός της Ελβετίας απαιτώντας «άμεσες διαπραγματεύσεις» για την απόκτηση του νησιού, αποτέλεσαν την τελευταία σταγόνα για πολλούς ηγέτες. Καθ’ όλη τη διάρκεια του πρώτου έτους της δεύτερης θητείας του, είχαν προσκολληθεί στην ελπίδα ότι οι χειρότεροι φόβοι τους για τη χώρα που στήριξε την ευρωπαϊκή ασφάλεια από το 1945 δεν θα επαληθεύονταν.

Όμως η στιγμή για ευγένειες «έχει τελειώσει» και «ήρθε η ώρα να αντισταθούμε στον Τραμπ», δήλωσε στο BBC Radio ο Άντερς Φογκ Ράσμουσεν, πρώην γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ και πρώην πρωθυπουργός της Δανίας.

Αρκετοί από τους διπλωμάτες με τους οποίους μίλησε το POLITICO —όλοι ανώνυμα λόγω της ευαισθησίας του αντικειμένου— είπαν ότι αισθάνονται προσωπικά προδομένοι, καθώς κάποιοι είχαν σπουδάσει ή εργαστεί στις ΗΠΑ ή είχαν ταχθεί υπέρ στενότερων διατλαντικών σχέσεων.

«Το αμερικανικό μας όνειρο πέθανε», δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ από χώρα που συγκαταλεγόταν στους πιο ένθερμους υποστηρικτές των διατλαντικών δεσμών. «Ο Ντόναλντ Τραμπ το δολοφόνησε».

Η συλλογική αυτή συνειδητοποίηση της Ευρώπης αναμένεται να αποτυπωθεί στη σύνοδο — όχι μόνο σε ενδεχόμενες αποφάσεις για προετοιμασία αντιποίνων στο εμπόριο, σε περίπτωση που ο Τραμπ αλλάξει ξανά πορεία και προχωρήσει στις διεκδικήσεις του για τη Γροιλανδία.

Θα φανεί επίσης στις δηλώσεις που αναμένεται να ανταλλάξουν οι ηγέτες ιδιωτικά αλλά και δημόσια. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν το προανήγγειλε στην ομιλία του στο Νταβός, λέγοντας ότι η Ευρώπη διαθέτει «πολύ ισχυρά εργαλεία» και ότι «πρέπει να τα χρησιμοποιούμε όταν δεν μας σέβονται και όταν δεν γίνονται σεβαστοί οι κανόνες του παιχνιδιού».

Περιορισμένη ανακούφιση

Η ομιλία του Τραμπ στο Νταβός —κατά την οποία αποκάλεσε το αυτόνομο νησί της Δανίας «δικό μας έδαφος»— δεν συνέβαλε στη μείωση της έντασης, μόλις 24 ώρες πριν από τη βιαστικά οργανωμένη σύνοδο στις Βρυξέλλες για την αντιμετώπιση της κατάρρευσης της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων.

Παρότι ο Τραμπ απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικής βίας για την κατάληψη της Γροιλανδίας, οι κυβερνήσεις της ΕΕ δεν το εξέλαβαν ως υποχώρηση, λόγω της σκληρής ρητορικής του απέναντι στην Ευρώπη και της σαφούς επιβεβαίωσης των προθέσεών του, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ.

Ο Τραμπ τελικά ανακάλεσε την απειλή επιβολής δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που θεωρούσε ότι παρεμπόδιζαν τα σχέδιά του για τη Γροιλανδία, αλλά μέχρι τότε η ζημιά είχε ήδη γίνει.

«Η στιγμή που απείλησε με δασμούς το Σάββατο ήταν όταν το ρήγμα έγινε πραγματικό», δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ.

«Ίσως αυτό μας κερδίσει μερικούς μήνες, ίσως να είναι κάτι πιο μόνιμο», είπε άλλος, αναφερόμενος στην αναδίπλωση του Τραμπ. «Νομίζω ότι η σημερινή του ομιλία θα προβληματίσει τις περισσότερες —αν όχι όλες— τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, με ή χωρίς δασμούς».

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συνόψισε το κλίμα στην ομιλία της στο Νταβός:

«Ο κόσμος έχει αλλάξει μόνιμα. Πρέπει να αλλάξουμε κι εμείς μαζί του».

Στη σύνοδο, οι ηγέτες θα συζητήσουν την κατάσταση των διατλαντικών σχέσεων. Πριν από την υπαναχώρηση του Τραμπ στους δασμούς, ετοίμαζαν να ζητήσουν από την Επιτροπή να ενεργοποιήσει το ισχυρότερο εμπορικό όπλο της ΕΕ απέναντι στις ΗΠΑ: το Μέσο Αντιεξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument – ACI).

Η ΕΕ δημιούργησε το «εμπορικό της μπαζούκα» το 2023 για να αντιμετωπίζει απειλές από εχθρικές χώρες — κυρίως την Κίνα — που θεωρούσε ότι χρησιμοποιούσαν τις αγορές τους για να εκβιάζουν την Ένωση. Η ιδέα ότι θα μπορούσε να στραφεί εναντίον των ΗΠΑ ήταν μέχρι πρότινος αδιανόητη.

«Ζούμε μια μεγάλη ρήξη της παγκόσμιας τάξης», δήλωσε ανώτερος απεσταλμένος χώρας που θεωρούνταν βασικός σύμμαχος των ΗΠΑ. Οι ηγέτες θα συζητήσουν πλέον την «απομείωση ρίσκου» από τις Ηνωμένες Πολιτείες — όρος που έως τώρα χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά για τις σχέσεις με το Πεκίνο. «Η εμπιστοσύνη χάθηκε», είπε.

Η “σύνοδος θεραπείας”

Η σύνοδος θα μοιάζει με «ομαδική θεραπεία», ανέφερε Ευρωπαίος αξιωματούχος που γνωρίζει τις προετοιμασίες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Θα δώσει στους ηγέτες την ευκαιρία να διαμορφώσουν μια συγκεκριμένη απάντηση στην ομιλία του Τραμπ στο Νταβός και στους μετέπειτα ισχυρισμούς του περί συμφωνίας.

Η εκτίμηση ότι οι ΗΠΑ δεν αποτελούν πλέον αξιόπιστο σύμμαχο ωρίμασε σταδιακά. Η πρώτη αφύπνιση ήρθε όταν η κυβέρνηση Τραμπ δημοσίευσε τη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας στις αρχές Δεκεμβρίου, δεσμευόμενη να ενισχύσει «πατριωτικά ευρωπαϊκά κόμματα» εις βάρος της ΕΕ.

Στη συνέχεια, ο Τραμπ επανέφερε τη ρητορική περί κατάληψης της Γροιλανδίας, ο Αμερικανός πρέσβης στην Ισλανδία αυτοχαρακτηρίστηκε κυβερνήτης της 52ης πολιτείας των ΗΠΑ και ο Τραμπ έστειλε επιστολή στον Νορβηγό πρωθυπουργό Γιόνας Γκαρ Στέρε, δηλώνοντας ότι επειδή δεν του απονεμήθηκε το Νόμπελ Ειρήνης «δεν αισθάνεται πλέον υποχρεωμένος να σκέφτεται αποκλειστικά την ειρήνη».

Ένας ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης πίστεψε αρχικά ότι η επιστολή ήταν πλαστή — η γνησιότητά της όμως επιβεβαιώθηκε.

Δύο κορυφαίοι διπλωμάτες παρομοίασαν την τωρινή κατάσταση των ΗΠΑ με την περίοδο πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

«Νομίζω ότι έχουμε ξεπεράσει το Μόναχο», είπε ο ένας, αναφερόμενος στη συμφωνία του 1938 όπου Βρετανία, Γαλλία και Ιταλία κατευναστικά επέτρεψαν στον Χίτλερ να προσαρτήσει την Τσεχοσλοβακία. «Καταλάβαμε ότι ο κατευνασμός δεν είναι πια η σωστή πολιτική».

Η απότομη κατάρρευση του κύρους των ΗΠΑ υπήρξε ιδιαίτερα επώδυνη για τη Δανία, την οποία ο Τραμπ χαρακτήρισε «αχάριστη» στο Νταβός.

Η Κοπεγχάγη έχει σοκαριστεί από τη συμπεριφορά του, καθώς επί δεκαετίες συγκαταλεγόταν στους πιο πιστούς συμμάχους της Ουάσινγκτον. Η Δανία ανέπτυξε στρατεύματα σε ορισμένες από τις πιο επικίνδυνες ζώνες συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένης της επαρχίας Χελμάντ στο Αφγανιστάν, με βαριές απώλειες σε ανθρώπινες ζωές.

«Πολλοί από εμάς σπουδάσαμε στις ΗΠΑ, όλοι θέλαμε να εργαστούμε εκεί», είπε Δανός αξιωματούχος. «Αυτό είναι απλώς προδοσία».