Ποια ασφαλιστική κατηγορία «συμφέρει» τους ελεύθερους επαγγελματίες - Όλα όσα ισχύουν για το 2026

Χρονικό περιθώριο έως το τέλος Ιανουαρίου έχουν περίπου 1,4 εκατομμύρια μη μισθωτοί προκειμένου να αποφασίσουν εάν θα παραμείνουν στην ίδια ασφαλιστική κατηγορία ή αν θα προχωρήσουν σε αλλαγή επιπέδου εισφορών για το 2026.

Η απόφαση δεν αφορά μόνο το μηνιαίο κόστος ασφάλισης, αλλά επηρεάζει άμεσα και το ύψος της μελλοντικής σύνταξης, καθώς οι καταβληθείσες εισφορές καθορίζουν τις συντάξιμες αποδοχές.

Ποιους αφορά η δυνατότητα αλλαγής

Δικαίωμα επιλογής ασφαλιστικής κατηγορίας έχουν:

• ελεύθεροι επαγγελματίες

• αυτοαπασχολούμενοι

• αγρότες

• ασφαλισμένοι με παράλληλη μισθωτή απασχόληση, εφόσον επιθυμούν διαφορετική κατάταξη στις εισφορές μη μισθωτού

Η αλλαγή μπορεί να αφορά τόσο την κύρια ασφάλιση, όσο και την επικουρική και το εφάπαξ.

Σε λειτουργία η πλατφόρμα του ΕΦΚΑ

Η ηλεκτρονική εφαρμογή του ΕΦΚΑ για την επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας έχει τεθεί σε λειτουργία από τις 10 Δεκεμβρίου 2025.

Μέσω της πλατφόρμας, οι ασφαλισμένοι μπορούν να υποβάλουν αίτηση – δήλωση μεταβολής κατηγορίας, η οποία θα ισχύει για ολόκληρο το 2026.

Σύμφωνα με τον ΕΦΚΑ:

• η κατηγορία που θα επιλεγεί θα ληφθεί υπόψη κατά την τελική εκκαθάριση εισφορών,

• μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία, αναστέλλεται η αποστολή ειδοποιητηρίων, ώστε να ενσωματωθεί η νέα επιλογή.

Όσοι δεν προβούν σε καμία ενέργεια, παραμένουν αυτόματα στην κατηγορία του 2025.

Η «παγίδα» της πρώτης ασφαλιστικής κατηγορίας

Παρά τη δυνατότητα επιλογής υψηλότερης κατηγορίας, η εικόνα της αγοράς παραμένει αμετάβλητη:
πάνω από ένα εκατομμύριο μη μισθωτοί συνεχίζουν να επιλέγουν την πρώτη ασφαλιστική κατηγορία.

Το χαμηλότερο μηνιαίο κόστος λειτουργεί ως βασικό κίνητρο, ωστόσο η επιλογή αυτή έχει σοβαρό αντίκτυπο στη σύνταξη.

Ενδεικτικά:

• με 40 έτη ασφάλισης στην πρώτη κατηγορία,

• η τελική σύνταξη δύσκολα υπερβαίνει τα 800 ευρώ μεικτά.

Παρά ταύτα, εννέα στους δέκα επαγγελματίες διατηρούν την κατώτερη κατηγορία για το μεγαλύτερο μέρος του εργασιακού τους βίου.

Αυξημένες εισφορές από 1ης Ιανουαρίου 2026

Από την 1η Ιανουαρίου 2026, οι ασφαλιστικές εισφορές των μη μισθωτών έχουν αυξηθεί κατά 2,6%, ποσοστό που βασίζεται στην πρόβλεψη πληθωρισμού του 2025 και έχει ήδη ενσωματωθεί στον κρατικό προϋπολογισμό.

Η αύξηση χαρακτηρίζεται συγκρατημένη:

• ελαφρώς χαμηλότερη από το 2025 (2,7%)

• σημαντικά μικρότερη από το εναλλακτικό σενάριο σύνδεσης με τον δείκτη μισθών, που θα οδηγούσε σε επιβάρυνση άνω του 5,5%.

Νέες μηνιαίες εισφορές μη μισθωτών για το 2026

(περιλαμβάνεται η εισφορά υπέρ ανεργίας)

• 1η κατηγορία: 261,01 € (από 254,65 €)

• 2η κατηγορία: 311,22 € (από 303,59 €)

• 3η κατηγορία: 370,99 € (από 361,84 €)

• 4η κατηγορία: 443,90 € (από 432,90 €)

• 5η κατηγορία: 529,96 € (από 516,78 €)

• 6η κατηγορία: 686,53 € (από 669,39 €)

Η επιλογή που καθορίζει τη μελλοντική σύνταξη

Η ασφαλιστική κατηγορία δεν αποτελεί τυπική διαδικασία, αλλά μακροχρόνια οικονομική απόφαση.

Το διαχρονικό δίλημμα μεταξύ:

• χαμηλών εισφορών στο παρόν

• και αξιοπρεπούς σύνταξης στο μέλλον

παραμένει κεντρικό για χιλιάδες επαγγελματίες, σε ένα ασφαλιστικό σύστημα που – τουλάχιστον θεωρητικά – ανταμείβει τη διάρκεια και το ύψος των καταβολών.