Σε ισχύ ο μειωμένος κατά 30% ΦΠΑ για ακόμη 19 νησιά – Τι καλύπτει, τι εξαιρείται – Παραδείγματα

Από την Πρωτοχρονιά του 2026 εφαρμόζεται επέκταση των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ κατά 30% σε νησιά της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, στη Σαμοθράκη (Π.Ε. Έβρου) και σε νησιά του νομού Δωδεκανήσου, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν πληθυσμό έως 20.000 κατοίκους, με βάση την τελευταία απογραφή της ΕΛΣΤΑΤ. Τις πρακτικές οδηγίες εφαρμογής δίνει η εγκύκλιος του Διοικητή της ΑΑΔΕ Ε.2113/2025.

Η μείωση αφορά αγαθά και υπηρεσίες μόνο όταν πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις του άρθρου 26 του Κώδικα ΦΠΑ (για αγαθά οι προϋποθέσεις της περ. β) της παρ. 4 και για υπηρεσίες οι προϋποθέσεις της παρ. 5), όπως επισημαίνει η ΕΡΤ. Παράλληλα, διευκρινίζεται ότι παραμένουν εκτός του ευνοϊκού καθεστώτος τα καπνοβιομηχανικά προϊόντα και τα μεταφορικά μέσα.

Στην πράξη, το «-30%» μεταφράζεται σε νέους συντελεστές ως εξής: 24% γίνεται 17%, 13% γίνεται 9%, 6% γίνεται 4% και 4% γίνεται 3%. Η ΑΑΔΕ υπογραμμίζει ότι η εφαρμογή είναι περιοριστική: ισχύει αποκλειστικά για τα νησιά που περιλαμβάνονται στο παράρτημα της εγκυκλίου.

Πώς εφαρμόζεται στις πωλήσεις αγαθών από τα νησιά

Για πωλήσεις αγαθών που γίνονται από νησί με μειωμένο ΦΠΑ, απαιτούνται σωρευτικά: (α) τα αγαθά να βρίσκονται στο νησί τη στιγμή που γεννάται η φορολογική υποχρέωση, ανεξάρτητα από τον τόπο κατανάλωσης, και (β) η παράδοση να γίνεται από υποκείμενο στον φόρο που έχει επαγγελματική εγκατάσταση στο νησί, ανεξάρτητα από την ιδιότητα και τον τόπο εγκατάστασης του αγοραστή ή τον προορισμό των αγαθών.

Έτσι, επιχείρηση στη Χίο που παραδίδει τυποποιημένα προϊόντα σε επιχείρηση με έδρα την Αθήνα, σε επιχειρήσεις εγκατεστημένες στη Λέρο ή σε φυσικά πρόσωπα πελάτες της στην Αθήνα και τον Βόλο, εφαρμόζει σε όλες τις παραδόσεις τη μείωση κατά 30%.

Ο μειωμένος συντελεστής εφαρμόζεται και στις παραδόσεις που ενεργούνται από υποκαταστήματα επιχειρήσεων που λειτουργούν στα νησιά αυτά μόνιμα και όχι ευκαιριακά, ανεξάρτητα αν η έδρα της επιχείρησης βρίσκεται στη λοιπή Ελλάδα. Η ύπαρξη υποκαταστήματος στα νησιά εξομοιώνεται με επαγγελματική εγκατάσταση της ίδιας της επιχείρησης στην περιοχή.

Χαρακτηριστικά, επιχειρηματίας με έδρα στην Αθήνα που παραδίδει από το υποκατάστημά του στη Λέσβο τυποποιημένες ελιές σε επιχειρήσεις με έδρα την Κρήτη ή σε φυσικά πρόσωπα πελάτες του στη Λάρισα, τιμολογεί με τον μειωμένο κατά 30% συντελεστή, καθώς η παράδοση πραγματοποιείται από νησί που υπάγεται στο καθεστώς.

Αντίθετα, ο μειωμένος κατά 30% συντελεστής δεν εφαρμόζεται σε παραδόσεις αγαθών που ενεργούνται από επιχείρηση εγκατεστημένη στα νησιά μέσω υποκαταστήματός της στη λοιπή Ελλάδα. Για παράδειγμα, κάτοικος στη Λέσβο που παραδίδει από υποκατάστημά του στην Αθήνα τυποποιημένες ελιές σε επιχειρήσεις με έδρα την Κρήτη ή σε φυσικά πρόσωπα πελάτες του στη Λάρισα, δεν μπορεί να εφαρμόσει τη μείωση.

Σημειώνεται ότι σε περίπτωση παραγγελιοδοχικής πώλησης, με τον παραγγέλλοντα εγκατεστημένο σε νησί που υπάγεται στο καθεστώς και τον παραγγελιοδόχο εγκατεστημένο στη λοιπή Ελλάδα, ο μειωμένος κατά 30% συντελεστής εφαρμόζεται μόνο για παραδόσεις που πραγματοποιεί ο παραγγελιοδόχος προς υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα ή προς μη υποκείμενα στον φόρο νομικά πρόσωπα που είναι εγκατεστημένα στα νησιά αυτά. Αντίθετα, η εκκαθάριση που θα κάνει ο παραγγελιοδόχος της λοιπής Ελλάδας προς τον παραγγέλλοντα (που είναι εγκατεστημένος στα νησιά) υπάγεται στον μειωμένο συντελεστή.

Παραδόσεις αγαθών από τη λοιπή Ελλάδα προς τα νησιά

Για να εφαρμοστεί ο μειωμένος κατά 30% συντελεστής σε παραδόσεις αγαθών από υποκείμενο στον φόρο εγκατεστημένο οπουδήποτε στην Ελλάδα προς τα νησιά, η παράδοση πρέπει να γίνεται σε: (α) αγοραστή υποκείμενο στο φόρο με μόνιμη εγκατάσταση στα νησιά, (β) υποκείμενο με έδρα εκτός νησιών που διατηρεί υποκατάστημα στις περιοχές αυτές, εφόσον η αγορά προορίζεται για το συγκεκριμένο υποκατάστημα (εμπορεύσιμα ή πάγια), ή (γ) μη υποκείμενο στον φόρο νομικό πρόσωπο εγκατεστημένο στα νησιά (ενδεικτικά δημόσια ή δημοτική υπηρεσία, οργανισμό).

Επομένως, με μειωμένο συντελεστή δικαιούνται να αγοράζουν οι υποκείμενοι στον φόρο που ασκούν μόνιμα οικονομική δραστηριότητα σε περιοχή όπου ισχύουν οι μειωμένοι συντελεστές και διαθέτουν σχετική βεβαίωση έναρξης εργασιών ή έναρξης υποκαταστήματος, ανεξάρτητα αν η δραστηριότητά τους είναι φορολογητέα ή απαλλασσόμενη.

Τα αγαθά που αγοράζονται πρέπει να προορίζονται για την άσκηση του επαγγέλματος του αγοραστή στην ίδια περιοχή, είτε πρόκειται για εμπορεύσιμα είτε για πάγια. Η ευθύνη απόδειξης ότι τα αγαθά προορίζονται για τα νησιά βαρύνει τον πωλητή, ο οποίος δικαιούται αλλά και υποχρεούται να ζητά από τον αγοραστή κάθε νόμιμο δικαιολογητικό, από το οποίο να προκύπτει αφενός ο προορισμός των αγαθών και αφετέρου ότι ο αγοραστής διαθέτει μόνιμη εγκατάσταση ή υποκατάστημα που λειτουργεί στο νησί.

Στις περιπτώσεις που ο αγοραστής αναλαμβάνει ο ίδιος τη μεταφορά, είτε με δικό του μεταφορικό μέσο είτε με μέσο τρίτων, ο μειωμένος συντελεστής εφαρμόζεται μόνο εφόσον παρέχονται στον πωλητή στοιχεία που δεν επιδέχονται αμφισβήτηση, από τα οποία αποδεικνύεται ότι τα αγαθά μεταφέρονται σε νησί όπου ισχύουν οι μειωμένοι συντελεστές.

Ενδεικτικά, επιχείρηση υποδημάτων στην Πάτρα που παραδίδει υποδήματα σε υποκείμενους στον φόρο εγκατεστημένους στην Κω και τη Χίο, αποστέλλοντας τα αγαθά στα νησιά αυτά, εφαρμόζει τη μείωση κατά 30%. Αντίστοιχα, επιχείρηση στην Αθήνα που παραδίδει είδη ρουχισμού σε επιχείρηση ενδυμάτων με έδρα στη Ρόδο και υποκαταστήματα στη Σάμο και τη Χίο, τιμολογεί την έδρα στη Ρόδο, αλλά αποστέλλει τα αγαθά στα υποκαταστήματα – και για τις παραδόσεις προς τα υποκαταστήματα εφαρμόζεται η μείωση.

Αντίθετα, υποκείμενος σε ΦΠΑ που είναι εγκατεστημένος στην Καλαμάτα και πουλά σε ιδιώτη ένα ηλεκτρικό ψυγείο, αναλαμβάνοντας τη μεταφορά στην οικία του στην Κάλυμνο, δεν εφαρμόζει τη μείωση, παρότι η Κάλυμνος περιλαμβάνεται στα νησιά. Αν όμως ο ίδιος αγοραστής διαθέτει ατομική επιχείρηση και αγοράζει το ψυγείο για τον εξοπλισμό της επιχείρησής του στην Κάλυμνο, από τον ίδιο πωλητή που το μεταφέρει εκεί, η συναλλαγή υπάγεται σε μειωμένο συντελεστή, καθώς το αποκτά ως υποκείμενος στον φόρο και το αγαθό μεταφέρεται στην Κάλυμνο.

Σε άλλη περίπτωση, επιχείρηση στην Αθήνα που παραδίδει 10 κλιματιστικά στον Δήμο Χίου και αποστέλλει τα αγαθά στο νησί, υπάγεται σε μειωμένο κατά 30% συντελεστή ΦΠΑ.

Υπηρεσίες που εκτελούνται «υλικά» στα νησιά

Η παροχή υπηρεσιών από υποκείμενους στον φόρο εγκατεστημένους σε νησί που υπάγεται στο καθεστώς υπάγεται στους μειωμένους συντελεστές μόνο εφόσον οι υπηρεσίες εκτελούνται «υλικά» στα ίδια τα νησιά.

Δεν υπάγονται στους μειωμένους συντελεστές: (α) υπηρεσίες που παρέχονται από υποκειμένους στον φόρο μη εγκατεστημένους σε νησί του καθεστώτος, ακόμη κι αν εκτελούνται υλικά σε νησί όπου ισχύει η μείωση, καθώς δεν πληρούται ο όρος της μόνιμης εγκατάστασης, και (β) υπηρεσίες που παρέχονται από υποκειμένους εγκατεστημένους σε νησί του καθεστώτος, εφόσον δεν εκτελούνται υλικά σε νησί που υπάγεται στο καθεστώς, καθώς δεν πληρούται ο όρος της υλικής εκτέλεσης. Υπενθυμίζεται ότι με επαγγελματική εγκατάσταση εξομοιώνεται και η ύπαρξη εργοταξίου, για εκτελούμενα τεχνικά έργα σε νησιά όπου εφαρμόζονται μειωμένοι συντελεστές.

Ενδεικτικά, μηχανικός εγκατεστημένος στην Κάρπαθο που παρέχει υπηρεσίες επιτόπιας επίβλεψης της ανέγερσης τουριστικών κατοικιών στην Κάλυμνο, υπάγεται στη μείωση, δεδομένου ότι και η Κάρπαθος και η Κάλυμνος περιλαμβάνονται στα νησιά για τα οποία εφαρμόζονται οι μειωμένοι συντελεστές. Αντίθετα, μηχανικός εγκατεστημένος στη Ρόδο που παρέχει αντίστοιχες υπηρεσίες επίβλεψης στην Κάρπαθο δεν μπορεί να εφαρμόσει μειωμένο συντελεστή, καθώς δεν πληρούται ο όρος της μόνιμης εγκατάστασης σε νησί που υπάγεται στο καθεστώς. Επίσης, μηχανικός εγκατεστημένος στην Κάρπαθο που παρέχει αντίστοιχες υπηρεσίες στη Ρόδο υπάγεται στον κανονικό συντελεστή 24%, αφού δεν πληρούται ο όρος της υλικής εκτέλεσης σε νησί με μειωμένο ΦΠΑ.

Εισαγωγές αγαθών στα νησιά

Στις εισαγωγές αγαθών που πραγματοποιούνται στα νησιά που υπάγονται στο καθεστώς, εφαρμόζονται οι μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ, υπό την προϋπόθεση ότι η εισαγωγή γίνεται στα ίδια τα νησιά, χωρίς να εξετάζεται αν ο εισαγωγέας είναι υποκείμενος ή μη στον φόρο. Απαραίτητο είναι τα πρόσωπα (νομικά ή φυσικά) να είναι εγκατεστημένα ή να έχουν την κατοικία ή τη συνήθη διαμονή τους στα νησιά αυτά.

Ειδικότερα, σε εισαγωγές από υποκείμενους στον ΦΠΑ ή από υποκείμενους που πραγματοποιούν απαλλασσόμενες πράξεις ή από αγρότες του ειδικού καθεστώτος, κατά τον τελωνισμό στο αρμόδιο τελωνείο εισαγωγής πρέπει να επιβεβαιώνεται από την τελωνειακή υπηρεσία, μέσω του πληροφοριακού συστήματος φορολογίας της ΑΑΔΕ, ότι ο υποκείμενος είναι κάτοχος άδειας έναρξης εργασιών ή δήλωσης λειτουργίας υποκαταστήματος και ότι έχει επαγγελματική εγκατάσταση στο νησί. Σε εισαγωγές από ιδιώτες απαιτείται υποβολή στοιχείων που αποδεικνύουν τη μόνιμη εγκατάσταση (ενδεικτικά πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου, βεβαίωση αστυνομικής ή κοινοτικής αρχής, λογαριασμοί κοινής ωφέλειας), καθώς και υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/1986.

Για παράδειγμα, υποκείμενος εγκατεστημένος στη Χίο με επιχείρηση ηλεκτρικών ειδών που εισάγει ηλεκτρικές συσκευές από την Ιαπωνία και υποβάλει διασάφηση εισαγωγής στο νησί, υπάγεται στον μειωμένο κατά 30% συντελεστή ΦΠΑ. Αντίστοιχα, ιδιώτης μόνιμος κάτοικος Λέσβου που εισάγει ποδήλατο από την Κίνα και υποβάλει στο τελωνείο Μυτιλήνης διασάφηση εισαγωγής μαζί με αποδεικτικά μόνιμης κατοικίας και υπεύθυνη δήλωση, υπάγεται στον μειωμένο συντελεστή. Αν όμως ιδιώτης μόνιμος κάτοικος Καλύμνου εισάγει τηλεόραση από την Κίνα και υποβάλει διασάφηση εισαγωγής στο Α’ Τελωνείο Πειραιά, η συναλλαγή υπόκειται σε κανονικό συντελεστή, καθώς η εισαγωγή δεν πραγματοποιείται στο νησί.

Τέλος, σε περίπτωση εκ παραδρομής εφαρμογής μεγαλύτερου συντελεστή ΦΠΑ (π.χ. 24% αντί 17%), υπάρχει δυνατότητα έκδοσης πιστωτικού τιμολογίου αποκλειστικά για τη διόρθωση του ΦΠΑ.