Πρώτη κατοικία: Τι αλλάζει με τον νέο Φορέα και τι πρέπει να γνωρίζουν τα ευάλωτα νοικοκυριά

Οριστικά στο παρελθόν περνά η προστασία της πρώτης κατοικίας μέσω του νόμου Κατσέλη, με τη λειτουργία του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, ο οποίος προβλέπεται από τον πτωχευτικό νόμο του 2020 και αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία έως τα τέλη του 2026.

Ο νέος φορέας θα αποτελεί τον μοναδικό μηχανισμό προστασίας της κύριας κατοικίας για τα ευάλωτα νοικοκυριά που αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους και θέλουν να αποφύγουν την έξωση.

Πώς λειτουργεί ο Φορέας

• Ο φορέας αγοράζει την πρώτη κατοικία του ευάλωτου οφειλέτη στο 70% της εμπορικής αξίας.

• Ο οφειλέτης χάνει την ιδιοκτησία, αλλά παραμένει στο σπίτι ως ενοικιαστής για 12 χρόνια.

• Το χρέος του διαγράφεται.

• Μετά την 12ετία (ή και νωρίτερα) μπορεί να επαναγοράσει το ακίνητο, αν το επιτρέπουν τα οικονομικά του.

Ενοίκιο και κρατική επιδότηση

• Το ενοίκιο υπολογίζεται με βάση την εμπορική αξία του ακινήτου, το μέσο στεγαστικό επιτόκιο και το περιθώριο του επενδυτή.

• Το Δημόσιο χορηγεί επιδότηση ενοικίου από 70 έως 210 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού.

• Η επιδότηση συνεχίζεται και μετά την ένταξη στον Φορέα.

Ποιοι θεωρούνται «ευάλωτοι»

Εισοδηματικά κριτήρια

• Έως 7.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό

• Προσαύξηση 3.500 ευρώ για κάθε επιπλέον μέλος

• Ανώτατο όριο: 21.000 ευρώ ετησίως

Περιουσιακά κριτήρια

• Ακίνητη περιουσία έως 120.000 ευρώ, με προσαύξηση έως 180.000 ευρώ

• Καταθέσεις από 7.000 έως 21.000 ευρώ, ανάλογα με τα μέλη

Χαμηλό ενδιαφέρον μέχρι σήμερα

Παρά τη θεσμοθέτηση του μηχανισμού, μόλις 370 νοικοκυριά έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον, από σύνολο 1.140 ευάλωτων που έχουν δηλωθεί. Η χαμηλή κρατική επιδότηση, σε συνδυασμό με τα αυξημένα ενοίκια, περιορίζει τη συμμετοχή.

Τι συμβαίνει με τον νόμο Κατσέλη

• Περισσότερες από 200.000 αιτήσεις κατατέθηκαν σε 15 χρόνια.

• Περίπου 3.500 υποθέσεις εκκρεμούν και αναμένεται να κλείσουν εντός του 2026.

• Ακίνητα αξίας περίπου 300 εκατ. ευρώ που δεν αφορούν πρώτη κατοικία οδηγούνται πλέον σε ρευστοποίηση.

• Οι εκκαθαριστές αποκτούν οικονομικά κίνητρα για ταχύτερες πωλήσεις.

Κρίσιμη απόφαση από τον Άρειο Πάγο

Εντός του 2026 αναμένεται απόφαση για τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στα δάνεια του νόμου Κατσέλη – αν θα υπολογίζονται στο σύνολο του κεφαλαίου ή στη μηνιαία δόση, κάτι που μπορεί να επηρεάσει χιλιάδες οφειλέτες.

Συμπέρασμα

Η προστασία της πρώτης κατοικίας αλλάζει ριζικά:
? Διαγραφή χρέους, αλλά απώλεια ιδιοκτησίας
? Παραμονή στο σπίτι με ενοίκιο και επιδότηση
? Δυνατότητα επαναγοράς στο μέλλον

Ο νέος μηχανισμός προσφέρει λύση ανάγκης, όχι όμως χωρίς κόστος, και απευθύνεται αυστηρά σε όσους πληρούν τα κριτήρια ευαλωτότητας.