Μητσοτάκης: Ντροπιαστικές οι επιδόσεις στην αντιμετώπιση της διαφθοράς

Μητσοτάκης: Ντροπιαστικές οι επιδόσεις στην αντιμετώπιση της διαφθοράς

Με αναφορές στο έργο «Ο Επιθεωρητής» του Νικολάι Γκογκόλ και βολές κατά της προηγούμενης κυβέρνησης διάνθισε ο πρωθυπουργός την ομιλία του σε εκδήλωση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας με αφορμή την παγκόσμια ημέρα κατά της διαφθοράς.

«Σε μια μικρή επαρχιακή πόλη βγαίνει η φήμη ότι καταφθάνει υψηλόβαθμος κρατικός αξιωματούχος για να ελέγξει τη δράση των τοπικών αρχών. Οι παράγοντες της περιοχής θορυβούνται και σπεύδουν όπως – όπως να κρύψουν παρανομίες και παραλείψεις. Επιφυλάσσουν, μάλιστα, βασιλική υποδοχή στον επισκέπτη. Αυτός, όμως, τελικά αποδεικνύεται ένας απατεώνας που, απλώς, παρίστανε τον επιθεωρητή. Και αφού απολαύσει και ο ίδιος την διαφθορά, φεύγει λίγο πριν έρθει ο αληθινός αξιωματούχος…

Πρωταγωνιστής, βέβαια, δεν είναι άλλος από τον Επιθεωρητή του Νικολάι Γκόγκολ, που σχολιάζει καυστικά την τσαρική Ρωσία του 19ου αιώνα. Μήπως, όμως, αυτές οι σκηνές μάς θυμίζουν κάτι και από την Ελλάδα των τελευταίων δεκαετιών; Ο «επιθεωρητής», ωστόσο, ήλθε κάποτε και εδώ. Ο πραγματικός επιθεωρητής, όχι ο απατεώνας. Λεγόταν Διεθνής Διαφάνεια και το 2012 κατέταξε τη χώρα μας στην 94η θέση της λίστας κρατών με Διαφθορά. Το 2015 πετύχαμε ν’ ανέβουμε στην 58η θέση. Για να ξανακυλήσει, όμως, η Ελλάδα στην 67η θέση, το 2018. Εννέα επίπεδα κάτω, δηλαδή, μέσα σε μόλις 3 χρόνια! Και με βαθμό 45, όταν το 100 αντιπροσωπεύει μία «πολύ καθαρή» χώρα. Επίδοση ντροπιαστική για ευρωπαϊκό κράτος. Αλλά και θλιβερή κληρονομιά μιας κυβέρνησης, που συνεχώς μιλούσε για «ηθικό πλεονέκτημα»…

Η κατάσταση αυτή αποτελεί ουσιαστικά μία εθνική απειλή: Πλήττει την αξιοπιστία της χώρας και αμαυρώνει το φιλότιμο της συντριπτικής πλειοψηφίας των δημοσίων υπαλλήλων. Αποθαρρύνει τις επενδύσεις και οδηγεί σε απώλεια πολύτιμων πόρων. Καταρρακώνει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς την Πολιτεία, την Πολιτική συνολικά. Διαβρώνει τους θεσμούς, τροφοδοτώντας τον λαϊκισμό. Η ανάταξή της, λοιπόν, είναι μια προτεραιότητα που δεν σηκώνει ούτε δισταγμούς, ούτε αναβολές.

Και αυτή η γενική παρατήρηση, δεν μπορεί να αποτελέσει ένα ειδικό άλλοθι: Πράγματι, η γραφειοκρατία που ευνοεί την αδιαφάνεια συνοδεύει το κράτος μας σχεδόν από την ίδρυσή του. Και, στη συνέχεια, ένα πολιτικό σύστημα που συχνά υποτασσόταν στα συμφέροντα ειδικών ομάδων πίεσης, είτε και προσώπων, ευνόησε τη διαφθορά. Όχι μόνο στην κορυφή, αλλά και στη βάση.

Έτσι, αυτή η πληγή απλώθηκε διαχρονικά στην καθημερινή ζωή. Πάντα, όμως, τρεφόταν απ΄ τις ίδιες αδυναμίες: Από την μεσολάβηση του ανθρώπινου παράγοντα σε διαδικασίες που θα μπορούσαν να είχαν τυποποιηθεί. Από την απουσία καθαρών κανόνων και αρχών που θα ελέγχουν με ανεξαρτησία την τήρησή τους. Και, τέλος, από την αδυναμία δημόσιας παρακολούθησης των όσων αποφασίζει και πράττει η Διοίκηση. Καμία κυβέρνηση του παρελθόντος δεν υπήρξε αμέτοχη. Ευθύνες έχουμε όλοι, ο καθένας στο μέτρο του. Η κρίση, τουλάχιστον, θα έπρεπε να μας έχει διδάξει.

Όλα αυτά πρέπει να αλλάξουν. Και θα αλλάξουν! Όχι μόνο γιατί αυτό αποτελεί κυβερνητική απόφαση. Αλλά γιατί η γραφειοκρατία, η αδιαφάνεια, η διαφθορά αποτελούν εθνικά εμπόδια. Φρένα για την ανάπτυξη και παγίδες στο δρόμο της Ελλάδας του 21ου αιώνα.»

Πρόσθεσε επίσης πως «αναδιατάξαμε, λοιπόν, οργανωτικά το τοπίο του ελέγχου της Διαφάνειας, ιδρύοντας, με το πρώτο νομοσχέδιό μας, την Εθνική Αρχή Διαφάνειας. Υπό την σκέπη της ενοποιούνται, τώρα, έξι αυτοτελείς και αποσυνδεδεμένες υπηρεσίες, που ωστόσο έχουν συναφές αντικείμενο. Τα μέλη του Συμβουλίου θα επιλέγονται, πλέον, από το ΑΣΕΠ -όπως πρότεινε η αντιπολίτευση και δεχτήκαμε αμέσως. Ενώ επικεφαλής της, πρώτος διοικητής, ανέλαβε ένας εξαίρετος δημόσιος λειτουργός, έμπειρος στην καταπολέμηση της διαφθοράς, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό: Ο Άγγελος Μπίνης. Άγγελε, καλή δύναμη και καλή επιτυχία -και από αυτό το βήμα!

Πρόκειται για μία πολύ σημαντική και πολύ δύσκολη προσπάθεια. Και για πρώτη φορά στην ιστορία της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας, μιλάμε για τη δημιουργία μίας Ανεξάρτητης Εθνικής Αρχής Διαφάνειας με καινοτόμες πρωτοβουλίες υπέρ της Διαφάνειας και κατά της Διαφθοράς: Οι βασικοί φορείς Ελέγχου απελευθερώνονται από τον εναγκαλισμό τους με την κυβέρνηση. Έτσι το έργο τους παύει να αποτελεί κομματικό εργαλείο και γίνεται θώρακας της κοινωνίας. Θέλω να σταθώ λίγο σε αυτό. Η προηγούμενη κυβέρνηση είχε αναθέσει τον έλεγχο της διαφθοράς σε μέλος του Υπουργικού Συμβουλίου. Ελεγκτής και ελεγχόμενος, δηλαδή, το ίδιο πρόσωπο. Η δημιουργία της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας συνιστά μία σημαντικότατη καινοτομία. Θωρακίζει θεσμικά την αντιμετώπιση της διαφοράς και δημιουργεί τις βάσεις να χτιστεί μία τεχνογνωσία η οποία θα μπορέσει σε βάθος χρόνου να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα με αποτελεσματικότητα και κυρίως μακριά από οποιαδήποτε κομματική παρέμβαση.

Οι δράσεις πια, της Εθνικής Αρχής, θα αναπτύσσονται, μεθοδικά και από ένα κοινό κέντρο. Θα πλαισιώνονται και από ιδιωτικούς φορείς -όποτε αυτό είναι απαραίτητο- που θα μπορούν να εισφέρουν την δική τους εξειδίκευση. Και έτσι θα αυξάνεται και η αποτελεσματικότητά τους. Και, τέλος -επιμένω σε αυτό είναι πολύ σημαντικό- ενεργοποιείται ένα μεγάλο πρόγραμμα εκπαίδευσης στελεχών, αλλά και ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης.

Ο ίδιος ο πολίτης πια, πρέπει να στέκεται φραγμός στην παρανομία που συμβαίνει δίπλα του. Δεν θα υποκύπτει σε αυτήν. Και δεν πρέπει να διστάζει να την καταγγείλει. Η νέα Αρχή καλείται να αξιοποιήσει στο έπακρο τις δυνατότητες της τεχνολογίας για την ενίσχυση της διαφάνειας και τον περιορισμό της διαφθοράς. Και είμαι σίγουρος ότι η Ημερίδα σας θα συμβάλλει ακριβώς σε αυτό. Γιατί, πράγματι, η τεχνολογία πρωτοστατεί ήδη διεθνώς στον αγώνα για μία ζωή με δίκαιους κανόνες. Πώς; Διευκολύνοντας την ροή και την διασταύρωση των πληροφοριών ώστε αυτές να οδηγούν σε αποφάσεις γρήγορες και έγκυρες. Απλουστεύοντας τις διαδικασίες επαφής του κράτους με τον πολίτη. Ώστε να περιορίζεται η μεσολάβηση υπαλλήλων και το τελικό αποτέλεσμα να εδράζεται σε αντικειμενικά δεδομένα».