Ο ίδιος ο πρωθυπουργός, αποκάλυψε στη δευτερολογία του προχθές το βράδυ στη Βουλή ότι το 2015 θα κλείσει με πρωτογενές πλεόνασμα 0,4% του ΑΕΠ αντί ελλείμματος 0,25% που είναι ο μνημονιακός στόχος. Αυτή η διαφορά του 0,65% ισοδυναμεί με περισσότερα από 1,1 δις. ευρώ. Σε πρώτη φάση, το οικονομικό επιτελείο θέλει να πάρει στα χέρια του τα οριστικά στοιχεία που θα πιστοποιούν το «εύρημα» που επικαλέστηκε ο πρωθυπουργός. Εφόσον επιβεβαιωθεί η εκτίμηση για καλύτερη εκτέλεση του περυσινού προϋπολογισμού, θα ζητηθεί από τους δανειστές να δεχτούν ότι η διαφορά θα χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη «τρύπας» που αναμένεται να δημιουργηθεί λόγω της μη επιβολής προγραμματισμένων μέτρων.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι η έκταση αυτής της τρύπας για το 2016 ανέρχεται σε τουλάχιστον 1,2 δις. ευρώ και προκύπτει είτε από μέτρα που θα αποδώσουν λιγότερο από ότι είχε προγραμματιστεί είτε από μέτρα η εφαρμογή των οποίων είναι αμφίβολο αν θα προχωρήσει.
«Η εκτίμηση ότι θα είχαμε πρωτογενές έλλειμμα το 2015 κατά 0,25% του ΑΕΠ (σ.σ. κατά 439 εκατ. ευρώ) τώρα αναθεωρείται και κλείνουμε με πρωτογενές πλεόνασμα 0,4%» δήλωσε στη Βουλή ο Αλέξης Τσίπρας κάτι που σημαίνει ότι η χρονιά θα κλείσει με πρωτογενές πλεόνασμα σε επίπεδο γενικής κυβέρνησης της τάξεως των 700 εκατ. ευρώ, έναντι στόχου για πρωτογενές έλλειμμα περίπου 400 εκατ. ευρώ. Το μνημόνιο προβλέπει ρητά ότι σε περίπτωση υπέρβασης του βασικού δημοσιονομικού στόχου, η διαφορά θα διατίθεται για συγκεκριμένους στόχους.
Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, «οι αρχές θα μεταφέρουν τουλάχιστον το 30% του πλεονάσματος που θα επιτευχθεί λόγω επιδόσεων υψηλότερων από τις αναμενόμενες, στον χωριστό λογαριασμό που προορίζεται για τη μείωση του χρέους. Επιπλέον, ένα άλλο 30% του εν λόγω πλεονάσματος θα χρησιμοποιηθεί για την εκκαθάριση μη καταβληθεισών κυβερνητικών υποχρεώσεων του παρελθόντος».
Στην προκειμένη περίπτωση, αυτή η δέσμευση σημαίνει ότι από τα 1,1 δις. ευρώ της διαφοράς (εφόσον οι αριθμοί επιβεβαιωθούν με τα τελικά στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού) τα 330 εκατ. ευρώ θα πρέπει να κατατεθούν στον ειδικό λογαριασμό για τη μείωση του χρέους και επιπλέον 330 εκατ. ευρώ να δοθούν για την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων του δημοσίου προς τους ιδιώτες το συνολικό ύψος των οποίων κινείται περίπου στα έξι δις. ευρώ.
Πρόθεση της ελληνικής κυβέρνησης είναι αυτή η διαφορά σε επίπεδο πρωτογενούς πλεονάσματος να μην αξιοποιηθεί με βάση το «γράμμα» του μνημονίου αλλά να χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη των κενών που μπορεί να προκύψουν κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2016 εξαιτίας των ακόλουθων λόγων:
1. Για το 2016, έχει προϋπολογιστεί η μείωση των αμυντικών δαπανών αλλά και των λειτουργικών δαπανών του υπουργείου Εθνικής Άμυνας κατά 500 εκατ. ευρώ. Με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες, ο στόχος δεν θα επιτευχθεί καθώς η πολιτική ηγεσία του συγκεκριμένου υπουργείου μεταξύ άλλων επικαλείται αυξημένες οικονομικές υποχρεώσεις λόγω και του μεταναστευτικού. Η απόκλιση έναντι του στόχου, εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει ακόμη και στα 300 εκατ. ευρώ.
2. Στο φορολογικό, εκκρεμούν τέσσερις παρεμβάσεις οι οποίες θα πρέπει να αποδώσουν μέσα στο 2016 περισσότερα από 370 εκατ. ευρώ. Οι τέσσερις παρεμβάσεις είναι οι εξής:
· Η αναδρομική αύξηση των συντελεστών φορολόγησης των ενοικίων από την 01/01/2015. Έχουν προϋπολογιστεί έσοδα 142 εκατ. ευρώ ενώ το μνημόνιο αναφέρει ότι για τα ενοίκια που αποκτήθηκαν μέσα στο 2015 θα πρέπει ο συντελεστής να αυξηθεί στο 15% (από 11% σήμερα) για τα εισοδήματα έως 12.000 ευρώ και στο 35% από 33% σήμερα για τα εισοδήματα πάνω από το συγκεκριμένο όριο.
· Η εξασφάλιση επιπλέον 150 εκατ. ευρώ από την φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων. Ο κ. Τσακαλώτος έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο αυτά τα χρήματα να εξασφαλιστούν από την αλλαγή στην κλίμακα φορολόγησης των φυσικών προσώπων για τα εισοδήματα που θα αποκτηθούν μέσα στο 2016 (σ.σ λόγω της διαδικασίας της παρακράτησης φόρου από μισθούς και συντάξεις, οι όποιες αλλαγές για τα φετινά εισοδήματα, μπορούν να αποφέρουν πρόσθετα φορολογικά έσοδα μέσα στο συγκεκριμένο έτος).
· Στον προϋπολογισμό του 2016 έχουν εγγραφεί έσοδα 32 εκατ. ευρώ από την αύξηση του φόρου των αγροτών. Με δεδομένα τα μπλόκα σε όλη τη χώρα λόγω του ασφαλιστικού, η κυβέρνηση θα ήθελε να αποφύγει την επιβολή και των φορολογικών μέτρων που προβλέπει το μνημόνιο εις βάρος των αγροτών. Εκτός από τα 32 εκατ. ευρώ που έχουν προϋπολογιστεί να εισπραχθούν από την αύξηση του φορολογικού συντελεστή, έχουν εγγραφεί και πρόσθετα έσοδα 78 εκατ. ευρώ από την αύξηση της προκαταβολής στους αγρότες (από το 55% στο 75%).
· Εκτός από την αύξηση του φόρου στα κρασιά, η κυβέρνηση έχει δεσμευτεί να λάβει πρόσθετα μέτρα τουλάχιστον 50 εκατ. ευρώ για να καλυφθεί το κενό που άφησε η μη επιβολή του ΦΠΑ στην εκπαίδευση.
Ο λογαριασμός των «κενών» φουσκώνει ακόμη περισσότερο και λόγω των VLTs. Από την επέκταση της συμμετοχής του δημοσίου στο 30% των κερδών του ΟΠΑΠ από τις παιχνιδομηχανές (VLTs) έχουν εγγραφεί στον προϋπολογισμό προσδοκώμενα έσοδα 100 εκατ. ευρώ αλλά προς το παρόν δεν υπάρχουν εξελίξεις που να δημιουργούν την προσδοκία ότι το συγκεκριμένο ποσό θα εισπραχθεί.
Η αξιοποίηση του πρωτογενούς πλεονάσματος του 2015 για την κάλυψη των «κενών» στον προϋπολογισμό του 2016 θα είναι ένα από τα βασικά θέματα διαπραγμάτευσης με τους θεσμούς (αρχικά με τα τεχνικά κλιμάκια) αλλά δεν θα είναι το μόνο. Η ελληνική κυβέρνηση, έχει δεσμευτεί να καταγράψει από τώρα τα μέτρα που θα λάβει προκειμένου να ενισχύσει τα έσοδα της διετίας 2017-2018 με επιπλέον 1,7 δις. ευρώ. Το ποσό αυτό, είναι πέραν των παρεμβάσεων στο ασφαλιστικό με στόχο τη μείωση της συνταξιοδοτικής δαπάνης κατά 1% του ΑΕΠ ή 1,7 δις. ευρώ.
