Η συμφωνία πρόκειται να ανακοινωθεί στις συνομιλίες για το κλίμα COP28 στο Ντουμπάι
Δύο εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής της χώρας με καύση άνθρακα να κλείνουν Η EBRD θα βοηθήσει στη χρηματοδότηση 1,7 GW ανανεώσιμων πηγών ενέργειας
Διεθνείς τράπεζες , συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης και της Παγκόσμιας Τράπεζας, υποστηρίζουν ένα σχέδιο 3 δισεκατομμυρίων ευρώ για τον απογαλακτισμό της Βόρειας Μακεδονίας από την ηλεκτρική ενέργεια με καύση άνθρακα, δήλωσε στο Reuters ο επικεφαλής της EBRD.
Η συμφωνία, η οποία αναμένεται να ανακοινωθεί στις συνομιλίες για το κλίμα COP28 στο Ντουμπάι που ξεκινούν στις 30 Νοεμβρίου, θα παρουσιάσει ένα σχέδιο για το κλείσιμο των δύο σταθμών παραγωγής ενέργειας από άνθρακα της χώρας και την αντικατάστασή τους με 1,7 γιγαβάτ ανανεώσιμης ενέργειας.
«Ο άνθρακας στη Βόρεια Μακεδονία αντιπροσωπεύει το 40% της πηγής ενέργειας, επομένως είναι πολύ μεγάλος, είναι πολύ σημαντικός», δήλωσε στο Reuters ο πρόεδρος της EBRD Odile Renaud-Basso.
“Αυτό είναι ένα παράδειγμα αυτού που θα θέλαμε να επιδείξουμε στο COP, να παρουσιάσουμε αυτήν την προσέγγιση και τι μπορεί να προσφέρει, και τη δέσμευση της χώρας.”
Το σχέδιο που ονομάζεται «Επενδυτικό Πρόγραμμα Δίκαιης Ενεργειακής Μετάβασης» (JET-P), ακολουθεί παρόμοιες προσπάθειες για ταχύτερη απόσυρση εργοστασίων άνθρακα στη Νότια Αφρική, την Ινδονησία, το Βιετνάμ και τη Σενεγάλη, με την υποστήριξη κυβερνήσεων, δημόσιων δανειστών και ιδιωτών επενδυτών.
Η τιμή του – το ισοδύναμο των 1.500 ευρώ για καθένα από τα 2 εκατομμύρια κατοίκους του βαλκανικού έθνους – υπογραμμίζει τη δυσκολία που αντιμετωπίζουν πολλές μικρές ή χαμηλού εισοδήματος χώρες στη χρηματοδότηση μιας μετάβασης σε καθαρότερη ενέργεια.
Ένας συνασπισμός χωρών ανακοίνωσε μια συμφωνία 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το JET-P κατά τη διάρκεια της COP27 πέρυσι για να βοηθήσει την Ινδονησία να κλείσει εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα, μετά τη δέσμευση 8,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2021 για να βοηθήσει τη Νότια Αφρική να απομακρυνθεί από τον άνθρακα. Αλλά οι ειδικοί λένε ότι τα χρήματα είναι μόνο ένα κλάσμα από αυτά που χρειάζονται.
Τα Ηνωμένα Έθνη το 2018 χαρακτήρισαν την πρωτεύουσα της Βόρειας Μακεδονίας, τα Σκόπια, την πιο μολυσμένη στην Ευρώπη και η χώρα εργάζεται για χρόνια για να σταματήσει τον άνθρακα. Όμως, το 2021, άνοιξε ξανά τον αδρανοποιημένο σταθμό ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα REK Oslomej για να μειώσει τις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας. Και οι δύο μονάδες της με καύση άνθρακα είναι γερασμένες, ξεπερασμένες και λειτουργούν με λιγνίτη, τον πιο ρυπογόνο τύπο άνθρακα.
Εκπρόσωπος του πολυμερούς επενδυτή Climate Investment Funds (CIF) επιβεβαίωσε ότι η Βόρεια Μακεδονία διεκδικεί έως και 85 εκατομμύρια δολάρια σε ευνοϊκή χρηματοδότηση από αυτήν και είπε ότι το επενδυτικό σχέδιο, συμπεριλαμβανομένου του συγκεκριμένου χρηματικού ποσού, θα πάει στη διοίκηση CIF για έγκριση στις αρχές του επόμενου έτους.
Ο Renaud-Basso είπε ότι μαζί με περίπου 300-400 εκατομμύρια ευρώ με ευνοϊκή χρηματοδότηση, θα προέλθει από τράπεζες όπως η International Finance Corporation (IFC) και ο ιδιωτικός τομέας.
Εκπρόσωπος του IFC ανέφερε ότι η πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένης της Βόρειας Μακεδονίας, ήταν μία από τις βασικές προτεραιότητές της, αλλά ότι δεν είναι σε θέση να επιβεβαιώσει λεπτομέρειες του σχεδίου.
Η Βόρεια Μακεδονία εντάχθηκε στην Powering Past Coal Alliance, μια ομάδα χωρών που δεσμεύτηκαν να καταργήσουν σταδιακά την ηλεκτρική ενέργεια με καύση άνθρακα, το 2021. Αφού αρχικά είχε ως στόχο την ολοκλήρωση έως το 2027, μετέβαλε την ημερομηνία πίσω στο 2030 τον Ιανουάριο του περασμένου έτους.
Η καθυστέρηση και τα σχέδια για το άνοιγμα δύο νέων ανθρακωρυχείων εν μέσω ανησυχιών για την ενεργειακή ασφάλεια που προκλήθηκαν από τον πόλεμο στην Ουκρανία, αντικατοπτρίζουν τις ενέργειες άλλων κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά προκάλεσαν κριτική από περιβαλλοντικούς ακτιβιστές.
