Κι άλλοι φόροι για να μην γίνουν μειώσεις μισθών στο δημόσιο – Τι άλλαξε

Κι άλλοι φόροι για να μην γίνουν μειώσεις μισθών στο δημόσιο – Τι άλλαξε
Το πάγωμα του …παγώματος των αυξήσεων στα ειδικά μισθολόγια, θα μεταφραστεί δημοσιονομικά ως μια ακόμη αύξηση των δημοσίων δαπανών περίπου κατά 118 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό, θα καλυφθεί με μια ακόμη αύξηση φόρων καθώς, δημοσιονομικά πάντοτε, η επίσπευση επιβολής ενός φορολογικού μέτρου –στην προκειμένη περίπτωση του φόρου στη μπύρα και του φόρου στα τηλέφωνα- υποχρεώνει το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους να εγγράψει ως πρόβλεψη ακόμη μεγαλύτερα ποσά. Τι αλλάζει στους φόρους; Οι ημερομηνίες.

Έτσι:

  • Ο φόρος 5 ευρώ (από 2,6 ευρώ που ισχύει) ανα βαθμό PLATO κατά όγκο και εκατόλιτρο μπύρας θα ισχύει άμεσα, από 1 Ιουνίου 2016 και όχι από 1 Ιανουαρίου του 2018.
  • Το τέλος συνδρομητών σταθερής τηλεφωνίας 5% επι του συνολικού μηνιαίου λογαριασμού έρχεται πιο νωρίς και επιβάλλεται από 1η Ιανουαρίου 2017 αντί 1η Ιουλίου 2017 που προβλεπόταν αρχικά
  • Καταργείται η απαλλαγή που έχουν βιομηχανίες και βιοτεχνίες από την επιβολή ΕΦΚ φυσικού αερίου. Η διάταξη έχει αναδρομικότητα από 1.1.2016
  • Παύει η αναδρομική ισχύς της φορολόγηση των εταιριώνεπενδύσεων χαρτοφυλακίου και επενδύσεων σε ακίνητη περιουσία καθώς αντί 1.1.2016 το μέτρο θα ισχύει από 1.6.2016. Επίσης, η νέα φορολογία για τα αμοιβαία κεφάλαια ακινήτων και φορολογικές ρυθμίσει για τους ΟΣΕΚΑ θα ισχύσουν από 1.6.2016 αντί αναδρομικά από 1.1.2016.
  • Προστέθηκε ρύθμιση ώστε ποσοστό 20% της ετήσιας αμοιβής παραχώρησης των 14 περιφερειακών αεροδρομίων να δίνεται σε ΟΤΑ.


Πλέον, η Βουλή θα ψηφίσει ένα «πακέτο» το οποίο θα στηρίζεται 100% στους φόρους. Και από την 1η Ιουνίου, θα ξεκινήσει η διαδικασία είσπραξης. Υπό την απειλή του «κόφτη» το υπουργείο Οικονομικών θα επιχειρήσει να επιτύχει τον δημοσιονομικό στόχο στο σκέλος των εσόδων καθώς σε αυτό έχει στηρίξει όλες τις ελπίδες για την επίτευξη του στόχου του δημοσιονομικού πλεονάσματος. Θα τα καταφέρει; Η επεξεργασία των μνημονιακών οικονομικών δεδομένων δείχνει ότι ουδέποτε επιβεβαιώθηκαν προβλέψεις είσπραξης των φορολογικών μέτρων που επιβλήθηκαν από το 2010 μέχρι σήμερα. Το φαινόμενο, κάθε χρόνο να επιβάλλονται πρόσθετα φορολογικά μέτρα, κάθε χρόνο να διατυπώνεται πρόβλεψη για αύξηση των φορολογικών εσόδων και κάθε χρόνο οι προβλέψεις να πέφτουν έξω έχει εξελιχθεί πλέον σε ρουτίνα.

Το 2015, τα φορολογικά έσοδα όχι μόνο ήταν λιγότερα από το 2014 αλλά γύρισαν ουσιαστικά μια δεκαετία πίσω. Πέρυσι, το δημόσιο κατάφερε να βάλει στα ταμεία του περίπου 1,8 δις. ευρώ λιγότερα συγκριτικά με το μακρινό πλέον 2006. Δεν υπάρχει χρονιά από τότε που η χώρα ενεπλάκη στα μνημόνια που να μην καταγραφεί μείωση φορολογικών εσόδων. Συγκριτικά με το 2010, πρώτο έτος εφαρμογής των μνημονίων, τα φορολογικά έσοδα έχουν υποχωρήσει κατά 8,1 δις. ευρώ ή κατά… τρεις ΕΝΦΙΑ. Το 2015, με πολύ υψηλότερους φορολογικούς συντελεστές συγκριτικά με το 2010, εισπράξαμε από φόρους μόλις 43,162 δις. ευρώ έναντι 51,266 δις. ευρώ το 2010. Ακόμη και οι άμεσοι φόροι –στους οποίους συμπεριλαμβάνεται και ο φόρος ακινήτων ο οποίος εξαπλασιάστηκε συγκριτικά με το 2010- ήταν λιγότεροι το 2015 συγκριτικά με το 2010 κατά 466 εκατ. ευρώ. Όσο για τους έμμεσους φόρους, υποχώρησαν κατά 7,26 δις. ευρώ παρά την εκτόξευση του ΦΠΑ από τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες έως και 14 ποσοστιαίες μονάδες (σ.σ το 9% έγινε 13% και σε αρκετές περιπτώσεις 23%, ενώ τώρα το 23% θα γίνει 24%).

Η σύγκριση με την 1η μνημονιακή χρονιά, δείχνει υποχώρηση των φορολογικών εσόδων σε όλες τις επιμέρους κατηγορίες:

· Ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων απέφερε το 2015 μόλις 7,83 δις. ευρώ από 9,39 δις. ευρώ που απέφερε το 2010. Τα έσοδα υποχώρησαν κατά 1,581 δις. ευρώ. Με εξαίρεση το 2012 που ήταν χρονιά καταιγισμού φόρων(σ.σ δραστική μείωση αφορολογήτου, επιβολή εισφοράς αλληλεγγύης κλπ) με αποτέλεσμα τα έσοδα να φτάσουν στα 9,97 δις. ευρώ, όλα τα υπόλοιπα μνημονιακά έτη έκλεισαν με μείωση στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων.
· Ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων, απέδωσε το 2015 2,895 δις. ευρώ δηλαδή 272 εκατ. ευρώ λιγότερα συγκριτικά με το 2010 (3,167 δις. ευρώ). Να σημειωθεί ότι η πραγματική απώλεια είναι μεγαλύτερη. Ωστόσο μετά την ψήφιση του τελευταίου κώδικα φορολογίας εισοδήματος το 2013, εισοδήματα που φορολογούνταν μέχρι τότε στο όνομα του φυσικού προσώπου (π.χ επιχειρηματική αμοιβή) άρχισαν να φορολογούνται στον ΑΦΜ της εταιρείας.
· Οι φόροι στην περιουσία, εκτοξεύτηκαν αρχικά λόγω ΕΕΤΗΔΕ και στη συνέχεια λόγω ΕΝΦΙΑ. Έτσι, το 2015, εισπράχθηκαν 3,18 δις. ευρώ έναντι μόλις 487 εκατ. ευρώ το 2010. Μάλιστα, για το 2016 υπάρχει πρόβλεψη για περαιτέρω αύξηση στα 3,788 δις ευρώ (σ.σ αυτό σε ένα βαθμό είναι και τεχνικό λόγω της μεταφοράς δύο δόσεων του ΕΝΦΙΑ από το 2015 στο 2016).
· Ο ΦΠΑ έφερε το 2015 13,629 δις. ευρώ οριακά περισσότερα συγκριτικά με το 2014 (13,618 δις. ευρώ) παρά την αύξηση των φορολογικών συντελεστών από τον Ιούλιο του 2015. Συγκριτικά δε με το 2010, η μείωση είναι δραματική καθώς τα έσοδα υποχώρησαν κατά 3,745 δις ευρώ. Η κατάρρευση των εσόδων (είχαν διαμορφωθεί στα 17,37 δις. ευρώ το 2010) αποδίδεται ξεκάθαρα στη μείωση της κατανάλωσης αλλά και στην αύξηση της φοροδιαφυγής.
· Μειωμένοι κατά 3,062 δις ευρώ ήταν και οι φόροι κατανάλωσης καθώς διαμορφώθηκαν στα 8,76 δις. ευρώ από τα 11,8 δις. ευρώ το 2010. Η μεγάλη ζημιά έγινε από τη μείωση στην κατανάλωση καυσίμων.
· Εντυπωσιακή πτώση καταγράφεται και στα τέλη κυκλοφορίας καθώς συγκριτικά με το 2010 χάθηκε σχεδόν το ένα τρίτο των εσόδων. Από τη μία το δημόσιο αύξανε την επιβάρυνση ειδικά για τα ΙΧ άνω των 2000 κυβικών και από την άλλη οι οδηγοί κατέθεταν μαζικά τις πινακίδες. Πλέον τα έσοδα έχουν περιοριστεί στα 1,12 δις. ευρώ όταν το 2010 εισπράττονταν 1,591 δις. ευρώ.

Έπεσαν έξω οι προβλέψεις

Τα στοιχεία δείχνουν και πλήρη αδυναμία πρόβλεψης των φορολογικών εσόδων σε όλα τα μνημονιακά έτη (πλην του 2013). Έτσι, το 2010 η τότε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ είχε προβλέψει ότι θα εισπράξει 54,144 δις. ευρώ και τελικώς μπήκαν στα ταμεία 51,266 δις. ευρώ. Το 2011, η αρχική εκτίμηση (όπως καταγράφηκε στον προϋπολογισμό) συγκριτικά με το τελικό αποτέλεσμα, απείχε κατά 3,9 δις. ευρώ ενώ το 2012 το άνοιγμα εκτοξεύτηκε στα 6,122 δις. ευρώ. Ακόμη και το 2015 οι εκτιμήσεις έπεσαν έξω καθώς ενώ ο προϋπολογισμός έκανε λόγο για έσοδα 47 δις. ευρώ, τελικά μπήκαν στα ταμεία μόλις 43,162 δις. ευρώ. Για το 2016, έχει γίνει νέα πρόβλεψη για αύξηση φορολογικών εσόδων ενώ ο προϋπολογισμός της φετινής χρονιάς είναι γεμάτος και αυτός από νέα φορολογικά μέτρα. Μένει να φανεί αν θα επιβεβαιωθεί ο κανένας περί μη επίτευξης του στόχου.

Πάνω οι συντελεστές, κάτω τα έσοδα

Τα στοιχεία, αποδεικνύουν ότι τα φορολογικά έσοδα δεν εξαρτώνται από το ύψος των συντελεστών αλλά από την κατάσταση της οικονομίας, την αποτελεσματικότητα των φοροελεγκτικών μηχανισμών ακόμη και την ψυχολογία των αγορών. Η σύγκριση ακόμη και με το 2006 είναι αποκαλυπτική: Τότε, το αφορολόγητο του μισθωτού με δύο παιδιά ήταν στις 13.000 ευρώ και όχι στις 9.100 ευρώ που είναι σήμερα (σ.σ μετά τη διαφοροποίηση της φορολογικής έκπτωσης με βάση τον αριθμό των τέκνων που ψηφίστηκε την περασμένη εβδομάδα). Ο ελεύθερος επαγγελματίας είχε και αυτός αφορολόγητο 9.500 ευρώ, το 2006 το οποίο τώρα μηδενίστηκε. Ο βασικός συντελεστής ΦΠΑ ήταν στο 18% (και ο χαμηλός συντελεστής στο 8%) και όχι στο 24% και στο 13% αντίστοιχα που είναι σήμερα.

Ο ΕΝΦΙΑ δεν υπήρχε και το δημόσιο εισέπραττε μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ από τον Φόρο Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας. Η βενζίνη δεν επιβαρυνόταν με τον 3ο υψηλότερο φόρο στην Ευρώπη (αν ψηφιστεί σήμερα η αύξηση στα 700 ευρώ ανά λίτρο θα ανέβουμε ακόμη περισσότερο στην κατάταξη), τα τέλη κυκλοφορίας ήταν πολύ χαμηλότερα (ειδικά για τα αυτοκίνητα μεγάλου κυβισμού), οι φορολογούμενοι δεν πλήρωναν τέλος επιτηδεύματος ούτε εισφορά αλληλεγγύης. Πόσα ήταν τα φορολογικά έσοδα του 2006; Περίπου 45 δις. ευρώ εκ των οποίων τα 18,7 δις. ευρώ προήλθαν από την άμεση φορολογία και τα 26,2 δις. ευρώ από την έμμεση φορολογία. Όσο για τα φορολογικά έσοδα του 2015 ήταν, όπως προαναφέρθηκε 43,162 δις. ευρώ δηλαδή 1,8 δις. ευρώ λιγότερα (19,758 δις. ευρώ από την άμεση φορολογία και 23,77 δις. ευρώ από την έμμεση).

Που αποδίδεται η μείωση; Προφανώς στην ολοένα και συνεχιζόμενη διαδικασία συρρίκνωσης της φορολογητέας ύλης είτε λόγω ύφεσης είτε εξαιτίας της φοροδιαφυγής. Το 2006, οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι δήλωσαν εισοδήματα 70,4δις. ευρώ και το 2015 μόλις 56,6 δις. ευρώ δηλαδή. Δηλαδή, μόνο οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι δήλωσαν περίπου 14 δις. ευρώ λιγότερα. Το σύνολο των φορολογητέων εισοδημάτων των φυσικών προσώπων, περιορίστηκε το 2014 (δηλώσεις 2015) στα 74 δις. ευρώ όταν τα αντίστοιχα του 2010 ήταν 116,5 δις. ευρώ δηλαδή 42,5 δις. ευρώ περισσότερα.

Αξιολόγηση